Sint Jan

Omschrijving: Geboorte van de heilige Johannes
Johannes de Doper, Sint Jan, werd een half jaar eerder dan Jezus geboren, namelijk op 24 juni. Johannes was degene die de mensen maande tot inkeer te komen en hun houding te veranderen omdat de komst van Christus nabij was.
Hij doopte de mensen tot christen door onderdompeling in het water van de Jordaan. Verwijzend naar de komst van Christus sprak hij: " Hij moet groeien, ik moet afnemen."

Hij is de grote voorbereider geweest, die met zijn krachtig woord tot de mensen sprak, zodat er een wending in menselijke gedachten en ook in de tijdsgeest kon plaatsvinden. "Komt tot inkeer", zo sprak Johannes. Je kunt niet altijd blijven groeien, bloeien en zorgeloos genieten. Er komt een moment dat deze krachten omgewend moeten worden, naar binnen gericht, teruggehouden dienen te worden. Wees niet te snel in je oordeel, laat de warmte je hoofd niet verhitten, verlies jezelf niet.

Sint Jansdag was vroeger een algemeen erkende en goed onderhouden feestdag. In deze periode hadden de buitenmensen tijd om feest vieren. De avond ervoor werden Sint Jansplanten gerooid : Sint Janskruid, Artemisa, Verbene, Calcarie, Bijvoet, IJserkruid, Ridderspoor, allemaal planten met een bijzondere kracht Hiervan werden Sint Janskronen gevlochten en boven de huisdeuren gehangen, als machtige tover- en liefdesmiddelen.

Vooral het Sint Janskruid (Jaag-de-duivel-kruid) zou boze geesten verdrijven. Het zou behoeden tegen branden en allerlei kwalen, geplukt voor zonsopgang beschermde het tegen de bliksem, welke je rieten dak in lichterlaaie zou kunnen zetten.

Sint-Jansfeest
Op talloze plaatsen in Europa worden nog op 24 juni Sint-Jansvuren ontstoken. Dit gebruik stamt uit voorchristelijke tijden. Men kende aan het vuur een reinigende werking toe en ook de boze geesten konden erdoor worden verjaagd. Sprong men door de vlammen van het vuur, dan was dat om ongeluk en ziekten te overwinnen voor het komende jaar.

Om het Sint Jansvuur te ontsteken was haardvuur niet rein genoeg; men maakte vlammen door het wrijven van hout of het slaan op stenen. Acht dagen voor Sint Jan brandde men in Vlaanderen grote bossen stro langs de straten, zodat de paarden geen koliek zouden krijgen. Houtskool van het St. Jansvuur werd bewaard als middel tegen brand!

Rond Sint Jan schieten volgroeide bloemen en struiken vaak opnieuw weer uit : de zogenaamde Sint Jansloten. Als je over het vuur sprong kreeg je geen buikpijn.

Wanneer je een takje van het Sint Janskruid in je schoen legt, kun je de volgende dag de dierentaal spreken.

Mid-zomerfeest
Er is een oud gezegde dat luidt:
" Met Sint Jan draait het blad zich om."
Na deze dag treedt een langzame verandering op in de natuur. Ook in oude, heidense culturen werd omstreeks 24 juni een feest gevierd, het midzomerfeest. Dan braken in de natuur alle magische krachten los. In de oude Keltische culturen probeerden de dru´den tijdens het zomerzonnewendefeest iets van de wijsheid van de goden in zich op te nemen.

Het is het natuurgebeuren dat ons oproept tot een uitbundig feest. Het meegaan met de natuur naar buiten, die ons helemaal mee naar de kosmos neemt.

Wat een rijkdom aan prachtige oude wijsheden. Kennen we ze nog, herkennen we ze nog en willen we ze in onze snel verhardende wereld opnieuw beleefbaar maken?

Voor kinderen staan deze tradities, rituelen en beelden , die klare taal spreken tot hun gevoelswereld, heel dichtbij. Maar hoe zit dat met ons, volwassenen?

Wij kunnen niet meer putten uit allerlei krachten van vroeger, maar we kunnen ze wel met ons meenemen in gedachten en als actieve deelnemers het Sint Jansfeest tot een heerlijk zomerfeest maken.

Feest dat met name in Orthodoxe (Katholieke) landen een zeer oude traditie kent, die teruggaat naar nog veel oudere zonnewende feesten en rituelen.
Met Sint Jan was het voor vrouwen mogelijk een vrijer te vinden. In de zeventiende eeuw was het gebruikelijk bloemen aan de huizen te hangen of boven de straat en 's avonds feest te vieren met elkaar. Jongens en meisjes trokken gearmd door het dorp of de buurt.
Volgens een ooggetuige uit 1606 werd er gedanst en zong men 'ijdelicke liedekens'. Wist de vrouw een man te strikken dan werd deze 'mijn Sint Jan' genoemd.
In Nederland wordt het Jansvuur nog onstoken in verschillende dorpen.
Met name op vrije scholen neemt het Jansfeest een belangrijke plaats in bij het stilstaan bij de jaarcyclus. De kinderen dragen dan een krans van gras met daarin bloemen gestoken. Bij sommige scholen wordt ook een vuur ontstoken waar de kinderen uit de hoogste klassen overheen springen.

In de nacht van 23 op 24 juni wordt in Porto het Sint-Jansfeest gevierd, een zomerzonnewende feest dat een traditie van duizenden jaren kent. Het is een feest vol symboliek waarin de strenge sobere heilige Sint-Jan wordt verbonden met een vrolijke oogstgod die kracht en viriliteit uitstraalt met als doel mannen en vrouwen samen te brengen. Oude dru´dische gebruiken ontbreken evenmin. Zo slaan de feestvierders elkaar met een preibloem of, minder proza´sch, een modern plastic hamertje op het hoofd teneinde het saamhorigheidsgevoel te bevestigen. Aldus trekt er een vrolijke menigte door de stad. Sommigen springen over brandend vuur, anderen beklimmen de helling van Fontainhas waar een voorstelling van Sint-Jan staat geprogrammeerd. Daarnaast is er natuurlijk vuurwerk en vloeit de drank rijkelijk tot in de vroege uurtjes.
Datum: Zaterdag, 23-6-2018
Herhalingspatroon: Vrijdag, 23-6-2006 (elke Jaar)
Aangemaakt door: willie nieuwemaan
Gewijzigd: Maandag, 22-5-2006 21:31

Printversie