Galileo

Omschrijving: Galileo Galilei
(15 februari 1564 - 8 januari 1642) was een Italiaanse natuurkundige, astronoom en wiskundige. Hij was hoogleraar in Pisa (1589-1592) en Padua (1592-1610). In continentaal Europa wordt hij meestal aangeduid als Galilei, in de Angelsaksische wereld kiest men voor zijn voornaam Galileo.

Galilei werd op 15 februari 1564 geboren te Pisa als oudste zoon van Vincenzo Galilei. Deze was componist en schrijver van muziektheoretische boeken. Mogelijk was de vader ook lakenhandelaar. Het gezin had moeite om rond te komen. Galilei onderhield zijn leven lang broers en zusters. In 1574 woonde het gezin in Florence waar Galilei werd onderricht in het klooster van Santa Maria van Vallombrosa.

Galilei studeerde aan de universiteit van Pisa maar moest door geldgebrek stoppen.
In 1589 werd hem een leerstoel wiskunde aangeboden in Pisa, die hij aannam. In 1592 verhuisde hij naar de universiteit van Padua, waar hij tot 1610 als hoogleraar les gaf in meetkunde, mechanica en sterrenkunde. In deze periode deed hij zijn ontdekkingen in zuivere en toegepaste wetenschap, onder meer de bewegingsleer (kinematica), sterrenkunde maar ook sterkteleer van materialen en de verbetering van de telescoop, die in Nederland ontdekt was.

Hoewel hij een goed katholiek was, leefde Galileo toch in zonde (ongetrouwd) samen met Marina Gamba. Ze kregen twee dochters en een zoon. De dochters werden vanwege hun onwettige geboorte - niemand zou hen willen trouwen - naar het klooster San Matteo in Arcetri gestuurd.

Publicaties en conflict met Kerk In 1610 publiceerde Galilei zijn waarnemingen met de telescoop van de maan, de sterrenhemel, de melkweg en de manen van Jupiter in zijn Sterrenbode Het jaar daarop kwam Galilei naar Rome om de JezuÔeten van het Collegio Romano de telescoop te demonstreren. Hij werd toen ook lid van de Accademia dei Lincei. Vanaf 1612 ontstond er verzet tegen Galileis bewijzen voor een copernicaans, heliocentrisch zonnestelsel, dat vrijwel als ketterij werd beschouwd. Galilei kwam weer naar Rome, nu om zich te verdedigen. Kardinaal Bellarmino vermaande Galilei in 1616 de Copernicaanse theorie niet meer te verbreiden. In 1622 schreef Galilei zijn eerste boek Il saggiatore dat werd goedgekeurd en uitgegeven in 1623. In 1630 vroeg Galilei in Rome toestemming om zijn Dialogo uit te geven. Het verscheen in Florence in 1632. In oktober 1632 werd Galilei opgeroepen om te verschijnen voor de kerkelijke rechtbank in Rome.

Terwijl Galilei onder huisarrest stond, slaagde hij erin een belangrijk boek naar het buitenland te laten smokkelen: Dialogo di Galileo Galilei sopra i due Massimi Sistemi del Mondo Tolemaico e Copernicano (Debatten en wiskundige bewijzen over twee nieuwe wetenschappen) verdedigde zijn nieuwe inzichten. Dezelfde personen van De dialoog van 1632 keren erin terug. Het werd in 1637 in Leiden gepubliceerd.

In 1737 werden de stoffelijke resten van Galilei opgegraven en overgebracht naar de Santa Croce-kerk in Florence, waar nu een fraai grafmonument te bewonderen is. Bij de opgraving werd om onduidelijke redenen de middelvinger van zijn rechterhand afgehakt. Dit relikwie is te bezichtigen in het Museo di Storia della Scienza, ook in Florence.

Voordat Galileo de telescoop gebruikte voor zijn astronomische waarnemingen had hij deze in ongeveer augustus 1609 voor de Doge van VenetiŽ gedemonstreerd voor oorlogsgebruik. Galilei verbeterde in de maanden daarna de telescoop nog en gebruikte als eerste een telescoop voor astronomische waarnemingen. Zo ontdekte Galilei dat de maan niet mooi gaaf was, zoals men altijd beweerd had, dat de melkweg een verzameling sterren was en dat rond Jupiter vier heldere manen draaiden. Hij nam ook de schijngestalten van de planeet Venus waar en kraters op de maan. Deze waarnemingen beschreef hij in Sidereus Nuncius , in het Nederlands de Sterrenbode, die in maart 1610 verscheen.

Enige maanden later richtte hij de kijker op Saturnus en merkte "iets" op aan beide zijden van deze planeet. Hij zei: "Ik heb Saturnus in drievoud gezien!" Pas Christiaan Huygens concludeerde in 1656 dat wat er gezien werd een ringenstelsel moest zijn. De kraters op de maan en de zonnevlekken, die hij later ontdekte, waren in strijd met de leer van Aristoteles over de volmaaktheid van de objecten aan de hemel. Over de prioriteit van de ontdekking van de zonnevlekken raakte hij in conflict met JezuÔeten uit ZŁrich, die eerder waren.

Galilei is de vader van de moderne astronomie. Op grond van de waarnemingen van Jupiters manen en vooral Venus' fasen kwam Galilei tot de conclusie dat de zon in het midden van ons zonnestelsel staat. Eerder dacht men, op grond van wat men zag en op grond van de geschriften van Plato, Aristoteles en later Ptolemaeus, dat de aarde in het middelpunt van het gehele universum stond, en dat de zon, de planeten en alle sterren om de aarde heen draaiden. Dit was ook de opvatting van de christelijke Kerken en met name van de rooms-katholieke Kerk. De nieuwe waarnemingen van Galilei waren in strijd met het toen gangbare geocentrische model van Claudius Ptolemaeus, terwijl ze wel verklaard konden worden met de heliocentrische theorie van Nicolaus Copernicus.

Na een aantal jaren kwam Galilei dan ook in conflict met de Kerk, alhoewel hij zelf volhield dat zijn werk slechts een zuiver theoretische beschrijving inhield, en niet in conflict was met de godsdienst, die hijzelf ook aanhing. Hij meende juist te laten zien hoe doordacht het door God geschapene in elkaar zat.

Toch werd Galilei gedwongen afstand te nemen van zijn ontdekkingen. Hij hield niet vast aan zijn opvattingen zoals voor hem Giordano Bruno die als ketter verbrand was. Galilei werd in een kerkelijk proces veroordeeld tot levenslang huisarrest, van 1633 tot zijn dood in 1642. Overigens nam paus Urbanus VIII pas stappen nadat Galilei - op een verzoek van de paus tot verheldering van zijn standpunten - een satirische discussie had geschreven waarin een persoon die de officiŽle gezichtspunten van de kerk verwoordde werd voorgesteld als een dwaas.
In 1633 was Galilei al een oude man van 69 jaar. Men zegt dat hij na het vernemen van het vonnis de woorden Eppur si muove (en toch beweegt zij - namelijk de aarde om de zon) heeft geroepen. Dat kan niet waar zijn, maar hij was er ongetwijfeld van overtuigd dat de aarde in beweging was, en dat zijn vonnis daar niets aan kon veranderen.

In 1992 sprak Paus Johannes Paulus II een excuus uit, waarmee Galileis naam eindelijk werd gezuiverd en Galilei zelfs werd erkend als gelovig mens.
Datum: Vrijdag, 16-2-2018
Herhalingspatroon: Vrijdag, 16-2-2007 (elke Jaar)
Aangemaakt door: willie nieuwemaan
Gewijzigd: Vrijdag, 6-4-2007 22:49

Printversie